Nisan Ayında Ne Oldu?

EDEBİYAT TARİHİNDE NİSAN AYI

Tarih… Tarihte bugün ne oldu? Bugün ne oldu?

(Sürekli güncellenen bir sayfa)


2 Nisan 1948

tarihte-bugun-sabahattin-ali

sabahattin-ali-tarihte-bugun

(1907-1948)

Anadolu insanına olan yaklaşımıyla edebiyata yeni bir boyut kazandıran Sabahattin Ali, ezilen insanların acılarını, sömürülmelerini dile getirmiş, aydınlar ve kentlilerin Anadolu insanına karşı takındıkları küçümseyici tavrı eleştirmiştir.

1937’de yayınlanan Kuyucaklı Yusuf romanı, gerçekçi Türk romanının en özgün örneklerinden biridir.

Sabahattin Ali, Atatürk’e hakaret ettiği gerekçesiyle yaklaşık bir yıl Konya ve Sinop hapishanelerinde yatmış, 1933 yılında memuriyet kaydı silinmiş ve Cumhuriyet’in onuncu yıl döneminde çıkarılan afla da özgürlüğüne kavuşmuştur.

Sabahattin Ali’nin halk şiirinden esinlenerek yazdığı şiirleri, Dağlar ve Rüzgâr (1934) adlı kitapta toplanmış, şiirleri edebiyat çevrelerinde ilgi uyandırmış ancak o, bu kitabından sonra şiirle ilgilenmemiş, sadece öykü ve roman yazmıştır. “Leylim Ley”, “Aldırma Gönül” gibi halk dilinden yararlanarak yazdığı şiirler herkes tarafından bilinir.

Sabahattin Ali, 2 Nisan 1948 tarihinde Bulgaristan sınırında şaibeli bir şekilde öldürülmüştür.

“İnsan başkalarına yardım ettiği, başkalarını sevdiği kadar yükselir. Dünyada hayatın bir tek manası varsa o da sevmektir. Hatta mukabele edilmesini bile beklemeden sadece sevmek. Başka bir insanı bahtiyar edebilmek, kendini bahtiyar edebilmekten daha güç fakat daha insancadır.” (Sabahattin Ali)

Kürk Mantolu Madonna, Sabahattin Ali (Kitap Yorumu) ↵

Kürk Mantolu Madonna, Sabahattin Ali (Kitap Sözleri) ↵


6 Nisan 1600

tarihte-bugun-baki

baki-edebiyat-tarihinde-bugun

(1526-1600)

6 Nisan 1600 tarihinde İstanbul’da ölen Baki, şiire biçim ve içerik açısından birçok yenilik getiren ve yaşarken “Sultanü’ş-Şuârâ” (Şairler Sultanı) unvanını alan divan edebiyatı şairidir.

Kanuni Sultan Süleyman‘ın ölümü üzerine duyduğu üzüntüyü, “Kanuni Mersiyesi” adlı eserinde dile getirdi.

Hicviyeleri ile ünlüdür.  Mesnevi yazmadı. Başarılı kasideleri de olmasına rağmen gazel şairi olarak tanındı. Şiirlerinde tasavvufi değil, dünyevi aşka önem verdi. Eserleri, 16.yyOsmanlı toplumunun beğenisine uygun, sanat incelikleri ve hayal güzellikleri ile doludur. Duru ve temiz bir İstanbul Türkçesinin yanı sıra şiirlerinde halk deyimleri ve söyleyişleri de kullandı.

Avazeyi  bu âleme Davud gibi sal

Baki kalan bu kubbede bir hoş sada imiş

Baki

(Yüksek sesini bu âleme Davut gibi sal çünkü bu gök kubbede sonsuza kadar kalacak olan şey, bir hoş sedadır.)


9 Nisan 1988

tarihte-bugun-sevket-rado

sevket-rado-tarihte-bugun

(1913-1988)

9 Nisan 1988 tarihinde İstanbul’da hayatını kaybeden Şevket Rado‘nun edebî hayatı, şiir ve hikâye türleri ile başlamış ancak asıl ününü fıkra ve sohbetleriyle sağlamıştır.

Varlık dergisinde Şevket Hıfzı adıyla şiirler yayımlamıştır. Burada yazdığı şiirlerle birlikte şiir görüşlerini ve şiir hakkındaki eleştirilerini bir araya toplamış ve bunları “Şiirler” adıyla yayımlamıştır.

Yazdığı eserlerin dili son derece sadedir.

Sohbet, deneme, gezi notları ve fıkra türlerinde eserler vermiş, radyo konuşmalarını kitaplaştırmıştır.

Eserleri:

Şiir: Şiirler-Kördüğüm ve Ötekiler

Sohbet: Eşref Saat, Ümit Dünyası, Hayat Böyledir, Aile Sohbetleri, Saadet Yolu, İnsan Severse Yaşar

Gezi: Amerika Masalı, 50.yılında Sovyet Rusya


12 Nisan 1937

edebiyat-tarihinde-bugun-abdulhak-hamit-tarhan

abdulhak-hamit-tarhan-edebiyat-tarihinde-bugun

(1852-1937)

Osmanlı İmparatorluğu’nun son döneminde ve Cumhuriyet Türkiye’sinin ilk yıllarında eserler veren Abdulhak Hamit Tarhan, modern edebiyatın doğuşunda da etkili olmuş isimlerdendir.

Köklü ve eski bir ulema ailesinin ferdi olarak dünyaya gelmiş, hayatının her döneminde yüksek mevkilerde bulunmuş, dünyanın birçok yerini görme fırsatı yakalamış, çağının büyük ve güçlü bir sanatçısı olarak tarihe geçmiştir.

Tanzimat’ı, Birinci ve İkinci Meşrutiyet’leri ve Cumhuriyet Dönemi’ni gören; bu devirlerdeki Tanzimat, Edebiyat-ı Cedide, Milli Edebiyat ve Cumhuriyet Devri Edebiyatlarını yakından tanıyan sanatçı, Türk edebiyatında “Şair-i Azam” sıfatı ile anılır.

Uzun seneler diplomat olarak hem Doğu hem de Batı ülkelerinde bulunması nedeniyle iki edebiyatı da tanımış; Türk şiirine Batı’dan yeni konular, serbest düşünce ve şekiller getirirken, Batı yazarlarından etkilenerek yazdığı oyunlarla da Türk tiyatrosuna felsefi düşünceyi sokmuştur.

Türk edebiyatının en büyük eserlerinden birisi kabul edilen Makber‘in şairidir.

Eyvâh! Ne yer ne yâr kaldı,
Gönlüm dolu âh u zâr kaldı.
Şimdi buradaydı gitti elden,
Gitti ebede gelip ezelden.

Ben gittim, o hâksâr kaldı,
Bir kûşede târumâr kaldı.
Bâkî o, enîs–i dilden eyvâh!
Beyrût’ta bir mezâr kaldı.


13 Nisan 1893

edebiyat-tarihinde-bugun-muallim-naci

muallim-naci-edebiyat-tarihinde-bugun (1)

(1850-1893)

13 Nisan 1893’te hayatını kaybeden Muallim Naci, Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı’nın ikinci kuşağı içerisinde yer aldı.

Aruzla ve divan edebiyatının hemen her türünde yazdığı şiirler sebebiyle eski edebiyatın temsilcisi sayıldı ama yeni edebiyata karşı çıkan, eskiyi savunan bir yazar olmadı, divan şiiri kurallarını da tam olarak uygulamadı.

Eleştirilerini, dil bilgisi ve aruz kurallarına bağlı kalınması noktasında yoğunlaştırdı.

Recaizâde Mahmut Ekrem ve çevresindeki genç şairlerle giriştiği tartışmalar, döneminde Türk edebiyatına yeni bir soluk getirdi.

Servet-i Fünun yazarlarını önemli ölçüde etkiledi.

Şiirinin yanında edebiyat tarihi ve sözlük çalışmalarıyla da ilgi çekti.

Şiirlerini, Ateş-pâre, Şerâre, Füruzân, Sünbüle, Yadigâr-ı Nâci, Terkîb-i Bend, Mirât-ı Bedâyî adlı kitaplarda topladı.

Edebiyat tarihi ve sözlük çalışmalarıyla da ilgi çekti.

Eserleri:

Hatıra: Ömer’in Çocukluğu

Eleştiri: Demdeme

“Dünyada kimseye muhtaç olmamak kadar büyük bir mutluluk olamayacağına inandığından, işleriyle meşgul olmayı pek severdi.” (Ömer’in Çocukluğu)


18 Nisan 1980

edebiyat-tarihinde-bugun-suut-kemal-yetkin

suut-kemal-yetkin-tarihte-bugun (3)

(1903-1980)

Suut Kemal Yetkin, 1903 yılında Urfa’da doğmuş, 18 Nisan 1980’de hayatını kaybetmiştir.

Estetik, sanat, felsefe, resim, İslam sanatları konusunda eserleri olan bir profesördür.

Deneme türünde eserler kaleme almıştır. Cumhuriyet döneminde deneme türünün en başarılı yazarlarındandır.

Eserleri

Deneme: Günlerin Götürdüğü, Düş’ün Payı, Yokuşa Doğru, Edebiyat Üzerine, Edebiyat Konuşmaları, Şiir Üzerine Düşünceler, Denemele

İnceleme: Estetik, Ahmet Haşim ve Sembolizm, Edebi Meslekler, Büyük Mustaripler, Türk Mimarisi, Estetik Doktrinler, Baudelaire ve Kötülük Çiçekleri

“Dünyamızı nasıl insansız düşünemezsek insanı da kitapsız düşünemeyiz.”


21 Nisan 1973

edebiyat-tarihinde-kemal-tahir

kemal-tahir-tarihte-bugun (1)

(1910-1973)

21 Nisan 1973’te hayatını kaybeden Kemal Tahir, toplumsal gerçekçi anlayışına uygun eserler verdi.

Yalın bir dil kullandı.

Romanlarında ele aldığı konular, bir toplum bilimcinin belirleyeceği konulardan farksızdır. Bu nedenle de yayımlanan her romanı, beraberinde tartışma da getirdi.

Osmanlı Dönemi, Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemi, tek parti iktidarı, köy enstitüleri ve Asya tipi üretim tarzı gibi konular onun romanlarında işlediği başlıca konular oldu.

Romanları:

  • Sağırdere
  • Esir Şehrin İnsanları
  • Körduman
  • Rahmet Yolları Kesti
  • Yedi Çınar Yaylası
  • Köyün Kamburu
  • Esir Şehrin Mahpusu
  • Bozkırdaki Çekirdek
  • Kelleci Memet
  • Yorgun Savaşçı
  • Devlet Ana
  • Kurt Kanunu
  • Büyük Mal
  • Yol Ayrımı
  • Namusçular
  • Karılar Koğuşu
  • Hür Şehrin İnsanları
  • Damağacı
  • Bir Mülkiyet Kalesi I-II

”Kimseye kitap tavsiye etmem. Eğer tavsiye ettiğim kitaba layıksa, onu araya araya kendisi bulur. Layık değilse hediye etsem okumaz, hatırım için okusa da anlamaz.” (Kemal Tahir)


EDEBİYAT TARİHİNDE BUGÜN

Aralık Ayında Ne Oldu? ↵

Ocak Ayında Ne Oldu? ↵

Şubat Ayında Ne Oldu? ↵

Mart Ayında Ne Oldu? ↵

Mayıs Ayında ne Oldu?

Haziran Ayında Ne Oldu?

Temmuz Ayında Ne Oldu?

kitap (22)

Yazar Hakkında

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir