Madame Bovary (Yorum-İnceleme)

MADAME BOVARY

Çağdaş dünya romanının en önemli örneği olan Madame Bovary, 1857 yılında yayımlandığında tam anlamıyla kıyametler kopmuş. Eser, geleneklere yapılan bir hakaret olduğu iddia edilerek yasaklanmış ve hemen ardından yazarı Gustave Flaubert‘e dava açılmış.

Flaubert’in avukatının yaptığı başarılı savunmada mahkeme heyetine sorulan şu önemli ve kritik iki soru, davanın da seyrini değiştirmiş:

1. Madame Bovary’yi okuduktan sonra bizde kötülüğe karşı bir sevgi mi yoksa bir tiksinme duygusu mu uyanmaktadır?

2. Madame Bovary’de tanık olduğumuz suça layık görülen korkunç ceza, erdem duygusunun doğmasını sağlamıyor mu?

Ve nihai karar:

Eser ve yazar suçsuzdur.

Zamanında sert bir tepkiyle karşılansa da bütününde etkileyici bir hikâyeyi anlatan ve dünya edebiyatının en önemli klasiklerinden biri olan Madame Bovary, Millî Eğitim Bakanlığı 100 Temel Eser↵ listesinde de yer alıyor.

Romantik Kültüre Başkaldırı

Beş yılda iğneyle kuyu kazar gibi yazılan Madame Bovary; mantıktan çok duyguları ile hareket eden, romantik ve hayalci bir kadının başından geçen acıklı hikâyesiyle romantik kültürel algıyı âdeta yerle bir eder ve böylece “gerçekçi” kültürel yaklaşımın güçlü temellerini de atmış olur.

Gustave Flaubert, romantik kültüre yaptığı ilk saldırısında oklarını, Emma‘nın genç kızlığında okuduğu romanlara fırlatır. Hayalperest romantizm akımının etkisiyle yazılan bu romanlar, idealize edilmiş romantik duyguları ve yine idealize edilmiş kahramanları anlatır.

Emma, bunların gerçek dünyada da var olduğuna, bu kahramanların bir gün kendisinin de karşısına çıkacağına ve bu duyguları yaşatacağına inanıp hayaller kurar.

Emma’nın acıklı hikâyesinin temelinde yatan yanılgı da işte burada başlar.

Emma’nın Yanılgısı

Emma Bovary, hem aşırı romantik hem de bir fantezisttir. Don Kişot gibi gerçeği reddeder ve -yine onun gibi- kurduğu romantik idealist hayallerin etkisiyle içinde bulunduğu gerçeklikten günbegün uzaklaşarak kendisine hayalî bir dünya inşa eder.

Paris’in bir haritasını satın alır, parmağının ucuyla kentte alışverişe çıkar ve böylece heveslerini hayalen de olsa tatmin etmeye çalışır:

“…Kadınlara mahsus Corbeille gazetesi ile Sylphe des Salons’a abone oldu. Piyeslerin ilk temsili, koşular, müsamereler, balolar hakkında yazılanları, bir kelime atlamadan okur; sahneye yeni çıkan bir artistle, yeni açılan mağazalarla alakadar olurdu. Son modayı, iyi terzilerin adresini, operaya ne gün gidileceğini bilirdi. Eugene Sue’nün romanlarından salonların nasıl döşendiğini öğrendi; Balzac’ın, George Sand’in eserlerini okuyup heveslerini hiç olmazsa hayalen tatmine çalıştı. Kitabını sofrada bile elinden bırakmaz, Charles konuşarak yemek yerken, Emma bir romanın sayfalarını çevirirdi…” (Madame Bovary)

Kurduğu bu hayaller âleminde, sadece zenginliğin ve kibarlığın, iç güzelliğin dışa yansıyan görüntüleri olabileceğine; aşkın, ancak bu görüntülerin var olduğu durumlarda yaşanabileceğine ve kendi varlığının da sadece bu ideal romantik aşk çerçevesinde kabul görebileceğine inanır.

Yanılabileceğini aklının ucundan bile geçirmez.

Gönlündeki Boşluk

Kurduğu hayaller zamanla ona yetmemeye başlar. En küçük bir içgörüsü dahi olmayan, tutkularının esiri olmuş, şatolarda yaşamak isteyen, annelik şefkatinden yoksun Emma’nın kişiliğindeki bu zayıf halkalara, çevresini saran budalalık ve yozluk da eklenince ortaya trajik bir portre çıkar.

Sınıf atlama tutkusu yüzünden kendi öz değerlerini yitiren trajik bir portre…

Madam Bovary, hiçbir şeyden keyif almaz: Verdiği yeni siparişler, saçlarında denediği yeni modeller, yeni öğrenmeye başladığı İtalyanca, satın aldığı yeni kitaplar…

Hiçbir şey gönlündeki boşluğu dolduramaz. Aksine sorunlarını daha da ağırlaştırır. Maddiyata ve lükse düşkün bu kadının arzu ve ihtirası, gözlerini kör eder.

Ve sonunda, bu güzel kadını baştan çıkarmayı, bunu başardıktan sonra da bir yolunu bulup ondan kurtulmayı isteyen erkeklerin –Rodolphe ve Leon‘un- kurbanı olur.

Maskelerin Yere Düşmesi

Rodolphe, romanın önemli bir kahramanı, Flaubert’in romantizme açtığı savaşın en etkileyici ironisidir. Onunla sunduğu portre, bütün romantik âşıkların maskesini bir anda yere düşürür gibidir.

Bunu nasıl yaptığına gelmeden önce, cevap bekleyen başka bir soru daha vardır:

Gustave Flaubert, bu maskeyi neden düşürmek istemiştir?

Bu soruya elbette birkaç cevap verilebilir ama bence bunların en önemlisi onun “kadın” algısıyla ilgili olanıdır:

Flaubert’e göre kadınlar her zaman saftırlar. Eğitimle ya da şartlarla ilgili, politik bir sorun değildir bu. Flaubert’e göre böylesi bir saflık, kadınların yaradılışında olan bir şeydir.

İşte bu noktada Flaubert’in yapmak istediği şey, biraz daha belirgin bir hâle geliyor:

Kadınlar, romantik âşık görüntüsüne bürünen erkeklerin gerçek yüzünü görmelidir.

İşte bu maskenin düşürüldüğü en trajikomik tablo:

Trajikomik Veda Mektubu

Madame Bovary, hayallerinin başkahramanı Rodolphe ile kaçma planları yaparken Rodolphe da Emma’dan tamamen kurtulmak için etkileyici(!) bir veda mektubu yazmaya çalışır:

Yerimden yurdumdan ayrılamam, diye düşünür ve ağır basacak bir mazeret bulmaya çalışır:

Bütün servetimi yitirdiğimi söylesem ona? Yok yok zaten hiçbir şeyi önlemez bu. İleride yeniden başlamak gerekir. Böyle kadınlara insan laf anlatamaz ki!

Belki de cimrilik yüzünden vazgeçtiğimi sanır bu işten ama ne önemi var! Bitirmek gerek bunu, düşünür ve devam eder. Dokunaklı sözler bulmaya çalışır.

Emmacığım, sana bir şey söyleyeceğim ama yürekli ol; bana da kızma! Hayatını yıkmak istemiyorum. Verdiğin kararı iyice ölçüp tarttın mı? Seni ne türlü bir uçuruma sürüklemekte olduğumun farkında mıydın, sevgilim?

Hayır, değil mi? Geleceğe mutluluğa inanarak, güven içinde, çılgın gibi yolunu tutmuş, gidiyordun. Ah! Ne bahtsız, ne deli insanlarız biz!

Seni hiç unutmayacağım, inan buna. Sana karşı daima derin bir sevgi besleyeceğim. Günün birinde er geç bu ateşli duygu azalacaktı elbet. Beşeri şeylerin yazgısı böyledir zaten. Birbirimizden bıkacaktık. Hatta kim bilir belki de senin pişman olduğunu görmek gibi acı bir felaketle karşılaşacak, bunlara neden olduğum için kendim de pişmanlık duyacaktım.

Senin başına gelecek üzüntüleri düşünmek bile beni azap içinde bırakıyor.

Emma, Beni Unut Artık!

Emma beni unut artık! Sanki ne diye tanıdım seni? Niçin bu kadar güzeldin? Ah Tanrım! Hayır, hayır! Yalnız kaderi suçla bu yüzden!

Ah! Sen o hep rastlanan, hercai gönüllü kadınlardan biri olsaydın, ben de sırf bencilliğim yüzünden, senin için tehlikeli olmayan bir deney yapmaya kalkışabilirdim.

Ama seni hem güzelleştiren, hem tasalı bir hâle sokan o tatlı coşkunluğun var ya, bizim ilerideki durumumuzun ne kadar yanlış olduğunu anlamaktan alıkoydu seni, güzel kadın. Ben de ilkin düşünmemiştim bunu. Tıpkı zehirli bir ağacın gölgesinde yan gelip yatar gibi, bu ulaşılmaz mutluluğun gölgesinde yan gelip yatmış, işin sonunun neye varacağını kestirememiştim.

İnsanlar Acımasızdır

İnsanlar acımasızdır, Emma. Nerede olursak olalım, peşimizi bırakmayacaklardı. Birtakım saygısızca sorularla karşılaşmamız, iftiraya uğramamız, küçümsenmemiz, hakaret görmemiz gerekecekti. Sana hakaret ha? Bense seni bir tahtın üzerine oturtmak isterdim.

Zihnimde senin anını bir muska gibi taşıyorum. Çünkü sana yaptığım kötülük yüzünden sürgünün yolunu tutarak cezalandırıyorum kendimi.

Evet gidiyorum. Nereye mi? Kendim de bilmiyorum, deli gibiyim!

Allahaısmarladık! Bana karşı yine iyi davran! Seni mahva sürükleyen bahtsızın anısını yine sakla e mi? Adımı çocuğuna öğret de dualarında beni de ansın.

Rodolphe mektubu bitirirken “Hepsi bu kadar galiba, ha, şunu da ekleyeyim de balta olmaya kalkmasın bana, diye düşünür:

Bu acı satırları okuduğun zaman ben çok uzaklarda olacağım. Seni yine görmek arzusuna kapılmamak için hemen kaçıp gitmek istedim çünkü. Zaaf göstermeye gelmez! Ama yine geleceğim. Belki ileride baş başa verip eski sevgimizden soğukkanlılıkla söz ederiz. Allahaısmarladık!

Kendi kendine, imzayı nasıl atmalı, dedi. Seni çok seven, desem? Hayır, arkadaşın, desem mi?  Evet evet, tamam.

Arkadaşın…

İçi ezilerek, zavallı kadıncağız, diye düşündü. Bir kayadan daha duygusuz sanacak beni. Mektubun üstüne bir iki damla gözyaşı da isterdi ama ağlayamam ki elimde değil.

Bunun üzerine bir bardağa su koydu. Parmağını buna batırdı. Yukarıdan iri bir damla damlattı, mürekkebin üstünde soluk bir leke belirdi.” (Madame Bovary)

Maalesef Emma, mektubun arka planındaki sahtecilikten habersiz, tekrar tekrar yıkılan hayallerini onarmaya çalışır ancak zamanla onun bu acıklı durumu ve dile getiremediği sözleri, vücut hareketlerine de yansır.

Öksürür.

Kilo kaybeder.

Hayalleri sürekli yıkılan Emma için “gelecek” de artık kör bir noktadır:

“Gelecek günler zifiri karanlık bir geçitti, sonunda da sımsıkı kapalı bir kapı vardı.” (Madame Bovary)

Mistik Aşk

Mutluluğu romantik aşklarla elde edemeyeceğini çok nadiren anladığı zamanlarda Emma, kısa süreliğine de olsa mistik aşka yönelir:

“Gururdan acı içinde kıvranan ruhu sonunda dindarlığa yaraşan bir alçakgönüllülük içinde rahata kavuşmuştu. Aciz olmanın zevkini tadarak, benliğinde iradesinin yok oluşunu seyrediyordu ki böylelikle Tanrı’nın inayeti içine daha kolay, daha bol biçimde dolabilecekti. (Madame Bovary)

Bu mistik yönelimin etkisi de çok kısa sürer ve Emma, yeniden hayaller kurmaya başlar.

Dramatik bir kısırdöngü…

Burjuvaziye Açılan Savaş

Gustave Flaubert, Madame Bovary ile sadece romantizme değil aynı şekilde burjuvaziye de savaş açmıştır.

Zenginlikle yoksulluk arasındaki fark, Paris ile taşra hayatı arasındaki uçurum, paranın gücü ve burjuvazinin çirkin yüzü…

Flaubert, burjuvaziden öylesine nefret eder ki Madame Bovary romanını bitirmekte zorluk çektiğinde onun imdadına bu güçlü duygu yetişir:

“İki şey bana devam etme gücü veriyor, edebiyat aşkı ve burjuvazi nefreti.” (Madame Bovary)

Flaubert’teki bu nefretin aksine Madam Bovary‘deki burjuva hayranlığı, bazı arzularını dizginleyememesine sebep olur. Okumadığı kitaplar ve dergi abonelikleri, derslerine gitmediği piyano eğitimi ve aldığı pahalı elbiseler onu büyük bir borca sokar. Bu borçları ödeyemez ve arzu ettiği hayata sahip olmak için denediği yöntemlerin hiçbirinden sonuç alamayacağını çok geç de olsa anlamaya başlar.

Acı Son

Gustave Flaubert, Madame Bovary’e oldukça acı bir son yaşatır. Bu acı son, romantik akımın o ideal aşklarının ve insanlara sunduğu hayal dünyasının toz duman içinde yıkılışının sembolüdür âdeta. Flaubert, böyle bir sonla Emma’ya hatalarının bedelini de ödetmek istemiş olabilir, kim bilir?

Nedir o acı son?

Saatler süren can çekişme ve nihayetinde acılar içinde kıvranarak gerçekleşen bir ölüm.

Emma da Tolstoy’un Anna Karenina↵ sı gibi kendisini öldürmeye karar verir. Anna Karenina trenin önüne atılarak yapmıştı bunu, Emma ise “arsenik” gibi güçlü bir zehri içerek:

“Emma kan kusmakta gecikmedi. Dudakları daha çok sıkıştı. Elleri ayakları büzülmüştü, bedeni koyu lekelerle kaplıydı. Nabzı, parmaklar altından, gerilmiş bir tel gibi, kırıldı kırılacak bir harp teli gibi kayıyordu.

Sonra bağırmaya başlıyordu, korkunç. Zehre lanet yağdırıyor, küfrediyordu, çabuk olması için yalvarıyordu…” (Madame Bovary)

Gustave Flaubert, Madame Bovary’nin arsenik içerek can çekiştiği bu anları gerçeğe en uygun şekilde anlatabilmek için tıp kitaplarını incelemiş, arseniğin tadına bakmış, nasıl bir etki bırakacağını anlamaya çalışmış ve bu yüzden hastalanmıştır. Yaşadıklarını bir mektubunda şöyle anlatır:

“Ağzımda arseniğin tadını öylesine duyuyordum ki iki kez ardı ardına gerçek mide spazmı hissettim ve bütün yemek boyunca kustum.” (Madame Bovary)

Madame Bovary Kimdir?

“Madame Bovary benim…” der, Gustave Flaubert.

Gustave Flaubert’e, Madame Bovary’i yazarken kimi örnek aldığı sorulduğunda o her ne kadar “Madame Bovary benim!” diye cevap verse de bir başka iddiaya göre roman aslında doktor bir arkadaşının başından geçen trajik bir hikâyeyi anlatıyor.

Emma Bovary karakteri, o derece etkili olmuştur ki bu karakterden yola çıkılarak bir kelime dahi türetilmiştir: bovarizm.

Bovarizm

Kendini olduğundan farklı algılamanın, kişinin davranışlarını şartlandırması ya da davranışlarına bu algının egemen olması hâli. Kişinin kendilik algısı o kadar abartılı, idealize ve gerçek dışıdır ki bu, tam anlamıyla dramatik bir kişilik çatışmasıdır.

Yayımlandığında deprem etkisi yaşatan ve eleştirmenler tarafından çeşitli yönlerden çokça tartışılan bu eserden derlediğim birkaç alıntıyı sizinle paylaşarak yazıma nokta koymak istiyorum.


Gustave Flaubert Sözleri

Kederli Bir Sessizlik

“Yaşlı kadın, oğlunun mutluluğunu kederli bir sessizlikle seyretmekteydi. Bunu yaparken de tıpkı malını mülkünü yitiren bir insanın eski evinin penceresinden, içeride, sofraya oturmuş insanları seyretmesi gibi bir hâli vardı.” (Madame Bovary)

Can Sıkıntısı

madame-bovary

Hayatında Açılan Gedik

“Hani bazen fırtına, bir gece içinde dağlarda geniş bir gedik açıverir… Emma’nın Vaubyessard’a (balo daveti) yaptığı yolculuk da onun hayatında böyle bir gedik açmıştı âdeta.”

“Gönlü de tıpkı iskarpinleri gibiydi: Zenginliğe sürtününce, üzerine hiç silinmeyecek olan bir şey sinmişti.” (Madame Bovary)

Çorak Hayat

“Tıpkı kazaya uğramış bir gemici gibi hayatının çoraklığı üzerinde umutsuz bakışlarını dolaştırıyor, ta uzaklarda, ufkun sisleri arasında beyaz bir yelken araştırıyordu.” (Madame Bovary)

Kitap Okumak

“Akşamları rüzgâr camları döver, lamba da yanarken, insanın ateşin karşısına geçip bir kitap okuması kadar hoş şey var mıdır?” (Madame Bovary)

Gözler

“Gözleri daha ciddi sözlerle doluydu.” (Madame Bovary)

Gerçekleri Fark Ediş

“Emma’nın içine gömülü yaşadığı büyük sevgileri sanki altından azalıyormuş gibi göründü. Tıpkı bir ırmağın yatağının içinde toprağın emip azalttığı sular gibi, Emma birden, dipteki çamuru görür gibi oldu. Buna inanmak istemedi…” (Madame Bovary)

Yitirmek

“Hani yolu üzerindeki bütün hanlarda zenginliğinden bir şeyler bırakan yolcular vardır: Emma da tıpkı böyle bir yolcu gibi bütün bunları ömrü boyunca sürekli olarak yitirmişti.” (Madame Bovary)

Dolgun Ruhlar

“Böyle yüksekten atma sözler, sevginin bayağılığını gizlemek için söylenir. Oysa dolgun ruhlar bazen duygularını en basit gibi görünen benzetişlerle de açığa vurabilirler pekâlâ.” (Madame Bovary)

Hayatın Yetersizliği

“Emma mutlu değildi, hiçbir zaman da mutluluğa kavuşamamıştı. Hayatın bu yetersizliği, dayandığı şeylerin bu birdenbire çürüyüverişi neden ileri geliyordu?” (Madame Bovary)

Her Şey Yalandı

“Her şey yalandı çünkü. Her gülümseyiş sıkıntılı bir esneme, her sevinç bir lanet, her zevk bir tiksinti gizliyordu.” (Madame Bovary)


Not:   Madame Bovary, Toronto Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre insan beynini geliştiren ve terapi işlevi gören on romandan biri.

(Bu araştırmayla ilgili detayları Bunları Biliyor musunuz?↵ adlı yazımda okuyabilirsiniz.)


kitap-sozleri (22)

Yazar Hakkında

YORUMLAR
  1. Sinan öztürk

    Çok etkileyiciydi cann.Hazıra konduk yine.Ellerine yüreğine kalemine sağlık.Ahh Emma ahh.!Onda var olan derinlikleri öyle hissettirdirdinki can hiç kızamadım Emma ya ben.Sevdim hatta.Ulaşılması çok zor hayallerdi Emma nınkisi.Ulaşamadıda.Emma yı seviyorum

    • Gülsüm Şule Bayraktar

      Emma, her devirde ve her yerde görülebilen bir kadın portresi.
      Dramatik bir hikâye…

  2. Binnur Albayrak

    Madame Bovary, Anna Karenina ve bizdeki Aşkı memnu kadın bedeni ve kadın ruhu esas alınarak, kadına has o naifliğin, zarafetin yanlış ilişkilerle kadını nasıl yaraladığının ve çekilen acılarla gelen kötü sonları anlatan romanlar. Fakat gerçek hayatlara etkisi de azımsanmayacak kadar fazla… Gençken okuduğum Emma’ya bi kere daha acıdım. Karakter tahlillerini seviyorum. Güzel ve akıcı bir yazı. Kalemine sağlık canım

    • Gülsüm Şule Bayraktar

      Sırada Anna Karenina var.
      Böylece bahsettiğin naifliğin ve zarafetin nasıl yaralandığını bir kez daha hatırlamış oluruz.

  3. Hüsna Öztürk

    Hayatta Rodoplho gibi vijdansizlar oldukça Zarif ve naif birçok Emma helak olmaya mahkum ne yazıkki… Okurken karmakarışık duygular yaşatan yazında alınması gereken dersler var…Emeğine yüreğine sağlık gül yüzlüm.

    • Gülsüm Şule Bayraktar

      Kadına has naifliğin ve zarafetin yara almasında Rodolphe’un olduğu kadar, hatta ondan da fazla, Emma’nın sorumluluğu var. Öyle değil mi?

  4. Kadriye Ertürk

    Yıllar sonra bir kez de senin yorumun ve tahlilinle Emma’nın hayal dünyasının derinliklerine inmek, onu yargılamak ; edebiyat dünyasındaki artılarnı, gerçek hayatlar üzerindeki etkilerini sorgulamak güzeldi. Emeğine kalemine sağlık canım.

    • Gülsüm Şule Bayraktar

      Sorgulamalarımızı birbirimizle paylaşmak hem daha yararlı hem de anlamlı. Edebiyat birikiminle yapacağın yorumlar, bize çok şey katacaktır. 🙂

  5. Gülten Kuralkan Ekşi

    Gerçeklik…
    Olduğumuzla kabullenmek, kucaklamak benliğimizi…
    Başımıza ne geliyorsa yada neye sahip değilsek Yaradan’ın hikmetinin büyüleyiciliğinden diyebilmek… belki de sonsuz mutluluk burda… Bu kitapta geçen hikaye bu fikirleri tefekkür etmeme yönlendirdi beni,

    “Böyle yüksekten atma sözler sevginin bayağılığını gizlemek için söylenir. Oysa dolgun ruhlar bazen duygularını en basit gibi görünen benzetişlerle de açığa vurabilirler pekâlâ.”

    Bu paragraf ve paragrafta geçen ‘dolgun ruh’ ifadesi çok hoşuma gitti teyzecim.

    Emeğine, yüreğine sağlık ✨

    • Gülsüm Şule Bayraktar

      Bazı kitaplar fikirleri okuyucusuna doğrudan iletir.
      Bazıları da onları kişilerin ve olayların arka planında saklayarak yorumlama gücümüze, isteğimize ve birikimimize göre bizim bulmamızı ister.
      Görüyorum ki Gültencim, sende yorumlama gücü de, isteği de, birikimi de mevcut. 🙂

  6. Dilek

    Gerçekleşebilecek hayaller kurulamadığında yaşanacak hayal kırıklığını usta kalemliyle anlatan Flaubert ‘in bu eşsiz yapıtını senin yorumun ve tahlilinle tekrar yaşamak hissetmek çok güzeldi Şulem…Emma’nın ihtiraslarını yaşayanlar her devirde vardı ve var olmaya da devam edecektir fiziki ve ruhi tahliller yönünden muhteşem olan eseri senin kaleminle yorumunla daha da ölümsüzleşti emeğine sağlık canım…

    • Gülsüm Şule Bayraktar

      Edebî eserlerin bir değil birçok anlamı vardır. Bu eserlerin yüklendiği anlam, okuyucuların anlam dünyasında farklı boyutlar kazanarak daha da zenginleşir. Bu tür eserlerin en güçlü tarafı da işte budur.
      Dilekcim, sen de zengin edebiyat birikiminle, bu romanın önemli başka bir anlam boyutuna vurgu yapıp sayfamızı zenginleştirdin. 🙂

  7. Derya

    Bir kadın için hayatı boyunca aldığı yardların en acısı şüphesiz çok değer verdiği ve sevdiği erkek tarafından artık sıradan biri gibi kabul edilmektir .Emma bunu en ağırından yaşar Aslında her kadın bunu yaşsmaya adaydır .Roman okunurken aslında insan kenfine bunu soruyor başıma bu gelse nasıl davranırım .bu tahlilinle insan tekrardan kenfine bu soruları soruyor kdlrmibe ssğlık şulem

  8. Gülsüm Şule Bayraktar

    Kadınlara has, erkeklerden çok farklı duruşumuz, kadınlık onurumuz, zarafetimiz, kıymetimiz; bir erkeğin bize biçtiği değere bağlı olmamalı ki o erkek çok sevdiğimiz biri bile olsa!
    Düşündürücü sorular sormuşsun Deryacım…
    Teşekkür ederim.

  9. Elif ÖZTÜRK SEYHAN

    Aslında biz kadınlar sevdik mi daha da aciz oluyoruz malesef… Ama şunu unutmamak lazım en güçsüz hissettiğimiz an güçlü olmaya gecisimixin başlangıcıdır.! Kalemine ve yüreğine yeniden sağlık teyzem.

  10. Gülsüm Şule Bayraktar

    Harika bir tespit Elifcim: Kendimizi en güçsüz hissettiğimiz an, güçlü olmaya geçişimizin başlangıcıdır.
    Teşekkürler…

  11. Fatma Öztürk

    Hayatta çok fazla ihtiraslı insanlar sonunda hep acı çekerler
    Buda öyle bir sonu olmayan aşka kapılmış çok ızdırap çekmiş
    Çok etkilendim kalemine sağlık hocam

  12. İçten yorumunuz için teşekkür ederim Fatma Hanım. 🙂

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir